KLASSIEKE MUZIEK IS TIJDLOOS

‘Alles draait om mensen de magie van muziek te laten beleven.'

‘Een goed uitgevoerd live concert is een vat vol emoties. Dat meemaken is een buitengewone beleving, die thuis niet na te bootsen is. Mooi of lelijk, wel of niet je smaak… het is niet meer relevant in de concertzaal. De vervoering – voor wie zich werkelijk openstelt – is met geen pen te beschrijven. Live klassieke muziek is een medium, en geen doel.’ Mogelijk herkent u ze, deze woorden? Ze zijn van George Wiegel, de algemeen directeur van Het Gelders Orkest. En hoewel zijn taalgebruik en woordkeus onmiskenbaar van deze tijd zijn, is de strekking van wat hij zegt tamelijk tijdloos. Althans, zolang we het over de tijd hebben dat er afspeelapparaten bestaan. Daarvóór was er alleen maar live muziek.

Stadgenooten en vreemdelingen
Het is precies in de tijd van de uitvinding van de fonograaf, dat de voorloper van Het Gelders Orkest – de Arnhemsche Orkestvereeniging (AOV) – het levenslicht ziet. Dit nieuwe en eerste Arnhemse beroepsorkest speelt op zondagavond 13 oktober 1889 haar allereerste concert in de inmiddels verdwenen Plantenen Vogeltuin aan de Velperweg in Arnhem. ‘Stadgenooten’ moeten negenenveertig cent betalen om naar binnen te mogen, ‘vreemdelingen’ negenennegentig cent. Oprichter van de AOV is altviolist Jan Albert Kwast. Hij leidt het orkest als chef-dirigent van 1889 tot 1893 en van 1904 tot 1910. Het zijn woelige tijden
vol muzikale kinnesinne, lokale onenigheid en financiële problemen.

Beethoven en Mahler 
Na Kwasts eerste periode neemt het bestuur Martin Heuckeroth aan. Deze maestro, afkomstig uit een oud Amsterdams geslacht van musici, legt veel meer dan Kwast de nadruk op symfonische werken. Hoewel de kritiek hierop in zijn eigen tijd niet van de lucht is, wordt Heuckeroth er nu om geroemd. Sterker nog;
onder zijn leiding voert de AOV voor het eerst Beethovens Negende symfonie en Mahlers Derde symfonie uit. Beide zijn vandaag de dag nog steeds inspirerende en karakteristieke hoogtepunten in het repertoire van Het Gelders Orkest.

Kwast en Heukeroth worden in de jaren erna opgevolgd door vele andere directeuren, dirigenten en combinaties daarvan. Ieder drukt zijn eigen stempel. In 1949 verandert de Vereeniging in een stichting die als nieuwe naam ‘Het Gelders Orkest’ krijgt, met de hele provincie Gelderland als werkterrein.

In beweging
Het Gelders Orkest is feitelijk al 125 jaar in beweging. Altijd op zoek naar het optimum tussen publieksbereik, inkomsten, muzikale kwaliteit en artistieke ambities. George Wiegel: ‘Het is een permanent gezond spanningsveld. De kwaliteit van klassieke muziek is per definitie tijdloos. De waardering ervan is voortdurend aan verandering onderhevig. Die beweegt mee met het intellectuele, morele en culturele klimaat van een tijdperk. Anno nu proberen we mensen binnen én buiten de concertzaal te raken met live klassieke muziek. Ze te laten voelen en beleven welke emoties er allemaal schuil gaan in de muziek. Op een manier die bij hen past én die recht doet aan de muziek.’

In vervoering
‘Onze huidige chef-dirigent, Antonello Manacorda, speelt hierin een belangrijke rol. Zijn bevlogen, communicatieve stijl en zijn gedrevenheid brengen het orkest tot grote artistieke hoogte. Onze musici groeien en schitteren onder zijn leiding, en onder die van onze internationale gastdirigenten natuurlijk. Ons doel is zo veel mogelijk mensen hiervan te laten genieten. Ze ‘mee te nemen’ vanuit onze rijke traditie naar onze levendige toekomst, en ze in vervoering te brengen. We trakteren ons publiek op een seizoen vol hoogtepunten. Met álles wat we in huis hebben!’